Editie

I. Querter

Aan het einde van de achttiende eeuw zette Philippe Pinel zich in voor de verbetering van de leefomstandigheden van psychiatrische patiënten in Parijs. Hij pleitte voor de afschaffing van fysieke dwangmiddelen (‘het breken van de ketenen’) en bevo...

Lees verder

Wetenschapsnieuws

Verbreden van uitkomsten bij schizofrenie

S. Stougie

Er is toenemend aandacht om bij schizofrenie de ziektelast niet alleen te bepalen aan de hand van positieve symptomen als hallucinaties en wanen, maar ook door te kijken naar welbevinden, suïciderisico, metabole ontregeling en cognitieve beperking...

Lees verder

Commentaar

Een psychodynamisch perspectief op rejection sensitivity dysphoria

R.A. van Grieken

De term rejection sensitivity dysphoria (RSD) heeft de afgelopen jaren, mede via sociale media, snel aan bekendheid gewonnen. In onlinediscussies herkennen mensen zich massaal in deze term als verklaring voor hun intense gevoeligheid voor kritiek ...

Lees verder

Commentaar

Offlabel psychofarmaca voorschrijven: durft u het nog aan?

K.P. Grootens

Overlegt u met de apotheker van uw patiënt als u een antipsychoticum voorschrijft terwijl dat niet expliciet in een Nederlandse richtlijn wordt onderbouwd? Dat zou wel moeten als u de visie van de Inspectie voor Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) aanh...

Lees verder

Opinie

Clozapine en koorts: vaar niet op de spiegel, maar op het klinisch beeld

S.R.T. Veerman, M.M. Beex-Oosterhuis, A.D. Ramlal, P.F.J. Schulte, J.P.A.M. Bogers

Bij gebruik van clozapine is koorts een belangrijk symptoom. Snelle diagnostiek naar de oorzaak van de koorts is essentieel. Dat kan van levensbelang zijn. Bij het instellen op clozapine, vooral in de eerste 3 weken, kan een benigne hyperthermie t...

Lees verder

Proefschriftartikel

Vroegsignalering van psychoserisico bij adolescenten

Y. de Jong, M. van der Gaag, A.E. Boon, C.L. Mulder

Casus

Inge is 14 jaar en zit op het middelbaar onderwijs. Sinds een aantal maanden hoort Inge een paar keer per week een stem. De stem roept: ‘Ik ga iemand wat aandoen!’ en ‘Hé, ik zie je!’. Inge schrikt er steeds van en kan niet ontdekken waar h...

Lees verder

Pilot- en haalbaarheidsonderzoek naar individuele symptoomnetwerken bij somatisch-symptoomstoornis

J.H. Houtveen, M.M. Lipovsky, I. Elfeddali, R. Geenen

Patiënten met een somatisch-symptoomstoornis (SSS) hebben één of meer aanhoudende lichamelijke klachten gedurende minstens zes maanden die het dagelijkse leven in belangrijke mate verstoren, en buitensporige gedachten, gevoelens of gedragingen die...

Lees verder

Empowerment van families bij de behandeling van OCS: een scoping review

L. Houdenaert, H. Sijmons, C. Bervoets

Een obsessieve-compulsieve stoornis (OCS) is een heterogene neuropsychiatrische stoornis gekenmerkt door obsessies (opdringerige, ongewenste, terugkerende gedachten, drang of beelden) en/of repetitief gedrag of mentale activiteiten die gericht zij...

Lees verder

Aangiftebereidheid na patiëntagressie op klinische afdelingen in de psychiatrie

T.M.H. Janssen, M. Niele, J.D. Blom, D.A. van Dijk

Medewerkers in de ggz worden vaker dan andere zorgverleners geconfronteerd met verbale en fysieke agressie, bedreigingen en andersoortig grensoverschrijdend gedrag.1-3 Dit heeft niet alleen gevolgen voor de betreffende medewerker en diens naasten,...

Lees verder

Overzichtsartikel

Individuele en professionele factoren geassocieerd met burn-outklachten bij psychiaters

A. Mergaert, L. Godderis, C. Bervoets

Burn-out werd voor het eerst beschreven in 1974 als een psychologisch syndroom bij medische professionals, gekenmerkt door werkgerelateerde mentale en fysieke uitputting door chronische interpersoonlijke stressoren op de werkvloer.1-3 Burn-out wor...

Lees verder

Klinische Praktijk

Multilocus-rTMS bij Tourettic obsessieve-compulsieve stoornis

A. Van den Broeck, J. De Fruyt, K. Verhoeven, C. Bervoets

De obsessieve-compulsieve stoornis (OCS) wordt gekenmerkt door intrusieve, angstinducerende obsessies die leiden tot compulsief gedrag ter vermindering van spanning.1 OCS overlapt in belangrijke mate met de stoornis van Gilles de la Tourette (TS),...

Lees verder

Klinische Praktijk

Intermetamorfose na subduraal hematoom: vertrouwd gezicht, andere identiteit

C. Akporherhe, I. Ausloos

Misidentificatiesyndromen zijn aandoeningen waarbij een patiënt de overtuiging heeft dat een persoon, plaats of voorwerp een andere identiteit of betekenis heeft. De herkenning blijft intact. Zo kan iemand zijn eigen huis zien, maar denken dat het...

Lees verder

Referaat

Robot-ondersteunde therapie voor kinderen met een autismespectrumstoornis

Impactvol Nederlands-Vlaams Onderzoek

A. Sönmezdağ, J.D. Blom

David e.a. onderzochten de werkzaamheid en effectiviteit van robot-ondersteunde therapie (ROT) bij kinderen met een autismespectrumstoornis.1 Sociaal ingestelde robots worden al langer onderzocht als hulpmiddel bij autismespectrumstoornissen, mede...

Lees verder

Riluzol tegen psychotische en cognitieve klachten bij het 22q11.2-deletiesyndroom?

A. Sylvester

Waarom dit onderzoek?

Mensen met de genetische aandoening 22q11.2-deletiesyndroom (22q11DS) hebben een verhoogde kans op het ontstaan van een psychose en cognitieve klachten. Een effectieve behandeling van deze symptomen is essentieel voor het (b...

Impactvol Nederlands-Vlaams Onderzoek

Clozapine: transdiagnostische effectiviteit in de dagelijkse praktijk

J.J. Luykx

Waarom dit onderzoek?

Clozapine geldt als de gouden standaard bij therapieresistente schizofrenie, maar wordt in richtlijnen ook genoemd als behandeloptie bij andere ernstige psychiatrische stoornissen. Het bewijs voor deze bredere, transdiagnost...

Psychiatrie van de Toekomst

Doxycycline onder adolescenten met eerdere psychiatrische zorg en risico op schizofrenie

L. Al-Hassany, K. Bolhuis

Waarom dit onderzoek?

Ongeveer de helft van de mensen die later een psychose krijgen, heeft in de jeugd al contact gehad met de kinder- en jeugdpsychiatrie. Dit suggereert dat daar mogelijk een belangrijke kans ligt om het risico op psychose te v...

Lees verder

Ingezonden brief

Reactie op ‘De psychiater moet zich aanpassen: professionele ontwikkeling in een veranderende ggz-praktijk’

28 juli 2026

J.A.M. de Kroon

Met veel instemming las ik het essay De psychiater moet zich aanpassen: professionele ontwikkeling in een veranderende ggz-praktijk - Tijdschrift voor Psychiatrie van Derek Strijbos over professionele ontwikkeling in een veranderende ggz-praktijk....

Lees verder

Redactioneel

Medische onzekerheid: enkel tolereren of toch vooral omarmen?

J. De Fruyt

Als psychiater werkzaam binnen de spoedeisende psychiatrie dient men vaak beslissingen te nemen op basis van beperkte tot afwezige informatie en evidentie, binnen complexe zorgsystemen, met dus een hoge mate van onzekerheid. Vorig jaar verscheen D...

Wetenschapsnieuws

Bewegen als behandeling

Steeds meer onderzoek is gericht op beweging als aanvullende behandelstrategie binnen de psychiatrie. Vier recente studies laten zien hoe lichaamsbeweging samenhangt met klachten, functioneren en beloop bij uiteenlopende patiëntgroepen.

Beweging ...

Psychiatrie en COVID-19

Neurocognitief functioneren na cognitieve behandeling bij post-COVID

S. Nieuwland, E. Dijkers, M. Deen, N. Reedeker

De infectieziekte COVID-19, veroorzaakt door het coronavirus SARS-CoV-2, verscheen in december 2019 en heeft geleid tot een wereldwijde pandemie. Veelvoorkomende symptomen zijn koorts, hoesten, vermoeidheid en kortademigheid.1 Daarnaast kan COVID-...

Borderlinekenmerken en kwaliteit van leven van jongeren: de rol van sociale steun

E.A. Leyds, O.M. Laceulle, F.Q. Tas, H.D. Schuiringa, C.J. Hessels

Borderlinepersoonlijkheidsstoornis (BPS) is een complexe en veelvoorkomende psychiatrische aandoening die gekenmerkt wordt door een patroon van instabiliteit in stemming, interpersoonlijke relaties, emotieregulatie en zelfbeeld.1 BPS kan het dagel...

Voorspellers van vroege, midden- en late behandeluitval in de forensische zorg

V. Commandeur, J.E. Van Horn, R.W.J. Schriek

Cliënten in de ambulante forensische zorg beëindigen hun behandeling vaker voortijdig dan cliënten in de reguliere geestelijke gezondheidszorg. Meta-analyses wijzen op een uitvalpercentage in forensische settings van 30-35%, tegenover 20% in de re...

Slaapstoornissen en slaaphygiëne bij adolescenten in de ggz: een pilotstudie

M. van Rosmalen, G. Boersma, M. Lancel

Goede en voldoende slaap is essentieel voor zowel de fysieke, mentale als neurocognitieve ontwikkelingen bij adolescenten.1 Amerikaans onderzoek toont echter dat ruim 60% van de adolescenten op schooldagen korter slaapt dan de geadviseerde 8-10 uu...

Gezamenlijke besluitvorming in de psychiatrie; een gespreksmodel

D. Verwijmeren, K.P. Grootens

Gezamenlijke besluitvorming (ook wel samen beslissen of shared decision making (SDM) genoemd) is een communicatievorm waarin patiënt en behandelaar gelijkwaardige rollen hebben, met inbreng van zowel medische expertise als de waarden en voorkeuren...