Met belangstelling namen wij kennis van het essay Jongeren met een euthanasieverzoek op grond van psychisch lijden: ‘nu niet’ als uitgangspunt - Tijdschrift voor Psychiatrie van Zinkstok e.a. over euthanasieverzoeken van jongeren op grond van psychisch lijden. De auteurs stellen dat een euthanasieverzoek kan wijzen op behandelmoeheid en dat daarom een behandelpauze wenselijk kan zijn. Ook stellen zij dat het een moment kan zijn om herstelgerichte behandelopties centraal te stellen. Hoewel wij het ‘nu niet’-uitgangspunt onderschrijven, willen wij dit aanvullen.

Wij benadrukken het belang van herstelgerichte behandelopties. Deze dienen in de ggz van meet af aan te worden aangeboden, dus ook in deze context. Daarnaast zijn wij van mening dat, gezien de huidige wetenschappelijke discussie, we onder ogen moeten zien dat veel stoornisgerichte behandelingen in het algemeen - en dus ook bij jongeren - waarschijnlijk veel minder effect sorteren dan hulpvragers verwachten, met demoralisatie als gevolg.^1,2

Wij zijn van mening dat een toegesneden professioneel revalidatietraject van belang is. Naar onze ervaring kan het helpen als elke wens hoe iemand zijn of haar leven wil inrichten - dus ook een euthanasiewens - er mag zijn. Door deze wens niet weg te willen behandelen, kan er ruimte ontstaan voor zingeving en het durven stellen van doelen. Enkele decennia geleden benadrukte Anthony het belang van het toepassen van de principes van de somatische revalidatie bij mensen die psychisch lijden. Hij noemde dit psychiatric rehabilitation.³ Specifieke aandacht voor de op de levensfase toegespitste keuzes - denk aan opleiding, werk en relaties - is voor nagenoeg ieders mentale gezondheid van meerwaarde. Zo heeft Begeleid Leren zijn waarde al bewezen door (potentiële) studenten/leerlingen niet te laten vervallen in een demoraliserende patiëntenrol en door hen meer gericht te houden of te maken op de door hen gewenste studie.⁴

Een vertrouwensband tussen de jongere en de (ervaringsdeskundige) hulpverlener is hierbij van wezenlijk belang. Het opbouwen hiervan is binnen behandelkaders niet altijd mogelijk. Binnen herstelgerichte (revalidatie-)interventies is hier vaak meer tijd voor. 

Ons standpunt: in plaats van gericht te zijn op ‘hoe kunnen we jouw euthanasiewens wegbehandelen?’ pleiten wij voor de insteek ‘hoe wil jij leven?’. Het honoreren van een euthanasieverzoek van (jonge) mensen wegens psychisch lijden is alleen te verantwoorden wanneer de hulpvrager naast optimale behandeling ook een professioneel revalidatietraject aangeboden heeft gekregen. Anders is er sprake van een kunstfout.

Literatuur

1 Batstra L, Timimi S. Is more psychotherapy a dead horse? An essay on the (in)effectiveness of individual treatment for mental suffering. PLOS Ment Health 2024; 1: 1-9.

2 Roest AM, de Vries YA, Wienen AW, e.a. Editorial Perspective: Are treatments for childhood mental disorders helpful in the long run? An overview of systematic reviews. J Child Psychol Psychiatry 2023; 64: 464-9.

3 Farkas M, Rudnick A. The legacy of William (Bill) A. Anthony: Past, present and future. Psychiatr Rehabilit J 2023; 46: 169-72.

4 Korevaar L, Hofstra J, red. Jongeren met psychische problemen op weg naar een opleiding. Praktijkboek Begeleid Leren voor zorg- en onderwijsprofessionals. Bussum: Coutinho; 2024.

NOOT

Deze ingezonden brief is binnengekomen nadat nummer 6 in druk ging, en is derhalve niet meegenomen in de reactie van de auteurs op de overige drie ingezonden brieven.