Wetenschappelijk tijdschrift voor psychiaters, artsen in opleiding tot psychiater en andere geïnteresseerden
  • EN
  • NL
Tijdschrift voor Psychiatrie
  • Tijdschrift
  • Terug naar hoofdmenu
    Nieuwe artikelen Huidige nummer Vorige nummers Themanummers Boekbesprekingen
    Auteursrichtlijnen Over het tijdschrift Redactie Abonnementen Colofon Adverteren
    Huidige nummer
    Nummer 9 / 2026 Jaargang 68
    Tijdschrift voor Psychiatrie
    9 / 2026

    Huidige nummer
  • Accreditatie
  • Meetinstrumenten
  • Vacatures
Edit
  • EN
  • NL
  1. Home
  2. Nummer 2026/9
  3. Reactie op: ‘Van meten naar verbeteren: ee...
Ingezonden brief

Reactie op: ‘Van meten naar verbeteren: een datagedreven lerend netwerk in de ambulante ggz’

T. van Oeffelt
Vorig artikel Volgend artikel

In hun artikel Van meten naar verbeteren: een datagedreven lerend netwerk in de ambulante ggz vergelijken Merkx e.a. behandelminuten en klachtenscores van vier ambulante ggz-aanbieders en concluderen dat een lerend netwerk ‘bijdraagt aan het bestendigen, en mogelijk zelfs verbeteren, van de kwaliteit van de ggz-zorg’.1 Ik denk dat de conclusie meer vragen oproept dan het onderzoek beantwoordt.

De onderzoekers willen inzicht krijgen in behandelprocessen en -effecten van verschillende instellingen door ze te vergelijken en te zien wat samenwerking oplevert. Maar de conclusie die ze trekken, is om twee redenen niet geldig.

Ten eerste zijn de instellingen onderling niet goed vergelijkbaar. De volledigheid van de data varieert van 37% tot 83%, waardoor een zinvolle interpretatie niet mogelijk is. Zo valt bij instelling D circa 60% buiten de analyse. De auteurs zeggen dat de invloed daarvan ‘gezien de gevonden effectgroottes’ beperkt lijkt. Maar dat is circulair redeneren: selectieve uitval leidt doorgaans tot een grotere effectgrootte. Zonder controlegroep en zonder non-responsanalyse kun je niet weten of die hoge scores behandeleffecten zijn.

Ten tweede vergelijken de auteurs in hun onderzoek geen resultaten voor en na de samenwerking. Zij sommen de beperkingen zorgvuldig op, ook over dit argument. Vervolgens zwakken ze hun bevindingen steeds af in de tekst. Maar tegelijkertijd zien we die afzwakking in de titel, samenvatting en conclusie niet terug. Dat is een direct gevolg van de opzet, en dat is precies het probleem: alles onder voorbehoud benoemen maakt het niet beter, daarvoor is een andere opzet nodig.

Het lijkt ook voorbarig om op deze resultaten een pilot te baseren die 25-30% behandeltijd moet besparen. Bij een regulier consult geldt immers dat ‘geplande’ en ‘gerealiseerde’ tijd meestal hetzelfde is, tenzij de werkelijke tijd meer dan 15 minuten afwijkt.2 Maar bij ‘asynchrone contacten’, contacten die uit meerdere momenten bestaan, schat je de tijd en tel je die zelf op.3 Je vergelijkt dus agendablokken met geschatte minuten. ‘Efficiënte’ instelling C werkt met frequent chatcontact. Maar de smalle standaarddeviatie van haar intakeminuten suggereert eerder vastgelegde dan geschatte tijd. Als dat klopt, is het verschil van 40% met instelling D dus een vergelijking tussen geschatte tijd en geplande agendatijd. De basis, zo lijkt het, van de chatpilot.

Los daarvan zijn de uitkomsten op de klachtenscores precies wat je verwacht bij ongecontroleerd onderzoek. Regressie naar het gemiddelde, spontaan herstel en selectieve uitval zijn in deze cijfers niet te onderscheiden van een echt behandeleffect. Een groepsgemiddelde zegt ook niets over de individuele uitkomst, terwijl patiënt en behandelaar willen weten hoeveel mensen er op voor- of achteruit zijn gegaan.

Ten slotte is het opvallend dat de auteurs in dit onderzoek grotendeels vanuit een bestuurs- of beleidsperspectief schrijven, aangevuld met een onderzoeker van een zorgverzekeraar. Dat kan uiteraard, maar het roept vragen op over de vermelding dat er geen strijdige belangen zijn. Dat de analyse vervolgens is overgedragen aan Akwa GGZ, maakt het niet geruststellender. Akwa GGZ is de opvolger van Stichting Benchmark GGZ, waarvan de landelijke ROM-database in 2019 werd vernietigd nadat het veld het benchmarken van ROM-data voor zorginkoop had afgewezen en de Autoriteit Persoonsgegevens de verwerking onrechtmatig achtte.4 ‘Lerend netwerk’ is bovendien de term waarmee Akwa GGZ zelf zijn netwerkdiensten aanduidt. Als het benchmarken een nieuwe ronde zou krijgen, is een onderzoek waarvan de opzet de conclusies niet toelaat, geen goede start.

 

Literatuur

1 Merkx MJM, Dumas B, Seinen A, e.a. Van monitoring naar verbetering: een datagedreven lerend netwerk in de ambulante ggz. Tijdschr Psychiatr 2026; 68: 19-25.

2 Programma Zorgprestatiemodel. Spelregels correct registreren en declareren. 2025. www.zorgprestatiemodel.nl

3 Nederlandse Zorgautoriteit. Wanneer en hoe registreer ik een consult bij asynchrone digitale zorg? www.nza.nl

4 Akwa GGZ. Akwa GGZ vernietigt historische ROM database. 8 augustus 2019. www.akwaggz.nl.

 

Twitter Facebook LinkedIn Mail WhatsApp

Auteurs

Thijs van Oeffelt, psychiater, Woerden.

 

Correspondentie

Thijs van Oeffelt (thijsvanoeffelt@gmail.com).

 

Geen strijdige belangen gemeld.

Editie

Dit artikel is onderdeel van: Editie 2026/9
Uitgave van de Stichting Tijdschrift voor Psychiatrie waarin participeren de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie en de Vlaamse Vereniging voor Psychiatrie.

Over TvP

Over het tijdschrift Redactie Auteursrichtlijnen Colofon
Abonnementen Abonnee worden Adverteren

Contact

Redactiebureau Tijdschrift voor Psychiatrie
drs. S.L. (Lianne) van der Meer
Telefoon: 030 899 00 80
info@tijdschriftvoorpsychiatrie.nl

Copyright

Redactie en uitgever zijn niet aansprakelijk voor de inhoud van de onder auteursnaam opgenomen artikelen of van de advertenties. Niets uit dit tijdschrift mag openbaar worden gemaakt door middel van druk, microfilm of op welke wijze ook, zonder schriftelijke toestemming van de redactie.

© copyright 2026 Tijdschrift voor Psychiatrie