achtergrond Langdurende psychoanalytische psychotherapie en psychoanalyse nemen binnen de Nederlandse ggz een relatief kleine plek in. Door de toenemende maatschappelijke eis van verantwoording van effectiviteit en van kosten is het van belang de resultaten van langdurige psychoanalytische behandelingen in de Nederlandse situatie te onderzoeken.
doel Overzicht geven van de klinische effectiviteit en kosteneffectiviteit van langdurende psychoanalytische psychotherapie en psychoanalyse op basis van een Nederlands cohortonderzoek. methoden De onderzochte groep bestond uit 231 patiënten uit vier verschillende ggz-instellingen (Nederlands Psychoanalytisch Instituut, De Gelderse Roos, Mediant, Parnassia/Psy-Q) die zijn behandeld met psychoanalytische psychotherapie of psychoanalyse. Door middel van een crosssectioneel multiple-cohort design zijn vier steekproeven uit patiëntcohorten genomen: een steekproef van patiënten vóór, tijdens, na en bij follow-up van hun behandeling. Deze groepen zijn met elkaar vergeleken en met (niet-)klinische normgroepen en gegevens over natuurlijk beloop. Uitkomstmaten: Symptom Checklist-90-R (scl-90), Beck Depression Inventory-II (bdi), Zelf beoordelingsvragenlijst (zbv), Inventory Interpersonal Problems (iip-64) en Minnesota Multiple Personality Inventory (mmpi-2). In de economische evaluatie werden gezondheidswinst en de kosten van de behandeling geëvalueerd. Ook is gekeken naar directe en indirecte kostenbesparingen van psychoanalytische behandelingen.
resultaten We vonden een significante vermindering van symptomen (scl-90-R, bdi-II, zbv, iip-64) en persoonlijkheidsproblemen (mmpi-2). Patiënten bleken met name op sociaal vlak erg veel te verbeteren. Geslacht en leeftijd waren geassocieerd met vermindering van persoonlijkheidsproblematiek. Verder bleken het ziekteverzuim en de zorgconsumptie af te nemen en bleek de productiviteit op werk te verbeteren en is de kwaliteit van leven na behandeling erg hoog. Deze positieve resultaten waren ook nog zichtbaar bij follow-up, twee jaar na het afsluiten van de behandeling.
conclusie Langdurige psychoanalytische behandeling leidt tot vermindering van symptomen en persoonlijkheidspathologie en verbetering van het sociaal functioneren. Zowel psychoanalyse als psychoanalytische psychotherapie blijken ook kosteneffectief te zijn.