achtergrond Psychiatrie wordt in de regel gezien als een medische discipline. Verondersteld wordt dat een diagnose leidt tot een beoogd therapeutisch effect. Strikte causaliteit is de basis van evidence-based geneeskunde en dus ook van de psychiatrie.
doel Het toetsen van de validiteit van het huidige causaliteitsconcept in de psychiatrie.
methoden Aan de hand van inzichten over depressie zullen we onderzoeken of de veronderstelde causaliteit wel mogelijk is en wat eraan gedaan kan worden. Onze conclusies doen recht aan de diversiteit zoals die wordt gezien in de psychiatrie.
resultaten We constateerden vier punten die causaliteit bij depressie in de weg staan en diversiteit kunnen verklaren. (1) Er zijn geen wetenschappelijke argumenten die voldoende sterk zijn om een classificatie te verwerpen of te steunen; classificatiesystemen (dsm, icd) zijn niet falsifieerbaar zoals Popper dat bedoelde. (2) Aan de hand van eigen depressieonderzoek en recente neurobiologische inzichten laten we zien dat er zowel deterministische als niet-deterministische (met name random-, stochastische en chaotische) hersenprocessen zijn. (3) Antidepressieve therapieën zijn niet gericht op de stemming (behalve wellicht cognitieve therapieën), maar op beloop, ernst en andere kenmerken (vaak de nietdeterministische kenmerken); respons op therapie (medicatie) en placebo verschilt nauwelijks. (4) Diagnostiek betreft merkers, die niets of niet veel te maken hebben met de kernkenmerken van een depressie.
conclusie We houden de mogelijkheid open dat een strikt causaal medisch model onmogelijk is in de psychiatrie. Toch stellen we een paar strategieën voor om een meer evidence-based psychiatrie te formuleren. Deze strategieën zijn vooral relevant voor depressie.