achtergrond Alcoholmisbruik en -verslaving worden steeds vaker gesignaleerd bij ouderen. Het aantal ouderen dat zich voor hulp aanmeldt bij verslavingsinstellingen neemt toe. Ook ouderenpsychiaters zien vaker patiënten bij wie er naast een psychiatrische stoornis sprake is van verslavingsproblematiek. Ouderen zijn kwetsbaarder voor het ontwikkelen van een alcoholprobleem omdat het aantal risicofactoren met de leeftijd toeneemt.
doel Verbeteren van de diagnostiek van alcoholproblemen bij ouderen.
methoden Een literatuurstudie naar alcoholproblemen bij psychiatrische patiënten.
resultaten Ouderen met alcoholproblemen voldoen door hun leefstijl minder vaak aan de klassieke diagnostische criteria. Zij presenteren zich eerder met allerlei lichamelijke klachten (moeheid, malaise, gewichtsverlies, hartklachten en maag- en darmklachten, urineincontinentie en valpartijen), psychische problemen (angst, depressie, slapeloosheid, psychose, verwardheid, geheugenproblemen), sociale problemen en zelfverwaarlozing. Psychiatrische stoornissen komen vaker voor bij mensen met een alcoholprobleem dan bij mensen zonder alcoholprobleem. Bij ouderen zijn dit vooral depressies en angststoornissen. Maar een psychiatrische stoornis kan iemand vatbaar maken voor het ontwikkelen van een alcoholstoornis. Vooral bij ouderen is het soms moeilijk te achterhalen welke stoornis het eerst aanwezig was. Screening van het alcoholgebruik door middel van vragenlijsten in combinatie met somatisch onderzoek en sociale inventarisatie is wenselijk.
conclusie Alcoholproblemen komen vaak voor bij ouderen met psychiatrische klachten, maar worden slecht herkend. Herkenning van alcoholproblemen is belangrijk omdat het de prognose beïnvloedt. Een aanpassing van de diagnostische criteria zou kunnen bijdragen aan een betere herkenning. Een goede behandeling moet zowel gericht zijn op het behandelen van verslaving als van de psychiatrische en somatische comorbiditeit. Wellicht is de grootste winst te behalen door ouderen regelmatig te screenen op alcoholmisbruik en interventies tijdig uit te voeren.