achtergrond In 2005 werd vanuit ggz De Grote Rivieren te Dordrecht een onderzoek verricht onder pastores van diverse kerkelijke gezindten naar hun kennis van psychiatrische ziektebeelden. Vraagstelling was in hoeverre pastores van verschillende geloofsgemeenschappen psychopathologie zouden herkennen.
doel Doel van het onderzoek was inzicht te krijgen in de kennis van psychiatrische ziektebeelden onder pastores van diverse kerkelijke gezindten.
methoden Pastores (n = 143) uit de regio Dordrecht alsook in een wijdere omtrek in zuidwestelijk Nederland namen deel aan het onderzoek. Ggz-medewerkers, (onder andere psychiaters en spv'ers) werkzaam bij Altrecht op de locatie Willem Arntszhuis te Utrecht fungeerden als controlegroep (n = 73). De deelnemers beoordeelden vier vignetten: een psychotisch toestandsbeeld, een spirituele ervaring, een rouwreactie met een religieus dilemma en een melancholisch toestandsbeeld. De deelnemers evalueerden de religieuze etiologie, het nut van psychofarmaca, de ernst van de gepresenteerde problemen en het nut van ggz-hulp.
resultaten De pastores bleken psychiatrische problematiek in mindere mate te herkennen dan ggz-medewerkers (F = 10,8; df 4;209; p = 0,000). Pastores van evangelische gezindten herkenden de psychiatrische vignetten beduidend minder goed. Pastores van de strikt orthodoxe en bevindelijke tradities (onder andere gereformeerde gemeenten) herkenden de psychiatrische vignetten relatief het best. Pastores van zowel de strikte als de evangelische tradities neigden er (enigszins) toe de niet-psychiatrische vignetten te pathologiseren (F =6,0; df 4;205; p = 0,000). Het geringe aantal evangelische pastores met een theologische opleiding, de consciëntieuze attitude van de strikte pastores en de verschillen in theologische taal kunnen de belangrijkste verschillen verklaren.
conclusie Pastores herkennen psychiatrische problematiek in mindere mate dan ggzmedewerkers. Bovendien waren er opvallende verschillen in de kennis van psychopathologie tussen pastores van diverse kerkelijke gezindten. Naar aanleiding van dit vignettenonderzoek werd een scholingsprogramma voor pastores in de regio Dordrecht gestart.