achtergrond Tot nu toe is er weinig ervaring opgedaan met mentalisation based treatment (mbt) voor patiënten met een antisociale persoonlijkheidsstoornis (asp). Dit is niet zonder reden omdat het mentaliseren door patiënten vraagt om een zekere lijdensdruk en een behoefte aan zelfonderzoek en reflectie. Aan dat profiel beantwoorden patiënten met een ernstige mate van asp niet.
doel Toch kan de mbt een bijdrage leveren aan de behandeling van deze patiënten. Daarvoor is het nodig om hun innerlijk werkmodel te leren kennen. Hun werkmodel is op een geheel eigen wijze gevuld met de gehechtheidrepresentaties van hun relatie met de ander en asp-patiënten kennen van daaruit een geheel eigen wijze van informatieverwerking.
methoden Met behulp van praktijkvoorbeelden, literatuuronderzoek vanuit de gehechtheidtheorie en dossieronderzoek van de patiënten wordt inzage gegeven in het innerlijk werkmodel van deze patiënten.
resultaten De resultaten van het literatuuronderzoek en het nu nog lopende dossieronderzoek worden in de presentatie gepresenteerd. Vergeleken worden een patiëntengroep in de tbs die relatief hoog, en een groep die relatief laag scoort op de Psychopathy Checklist Revised (pclr). Beide factoren binnen de pcl-r, de agressiefnarcistische en die van de deviante levensstijl worden in het onderzoek betrokken. Op basis van deze kennis en de onderzoeksresultaten beschrijft de spreker de wijze waarop hij de behandeling van deze patiënten vorm geeft door middel van meer impliciete therapeutische interventies dan expliciete. Expliciete interventies zorgen voor schijnaanpassing en het volharden in een vermijdende gehechtheidstijl (fight-flight). Het trainen van empathie en het ombuigen van antisociale cognities blijken zinloos. De impliciete interventies kunnen langzamerhand wel zorgen voor een veilige gehechtheid.
conclusie asp-patiënten leren werkelijk alleen van de interactie met de therapeut als zij de therapeut gaan ervaren als een persoon met eigen intenties zonder dat deze laatste ten koste gaan van de patiënt zelf.