achtergrond Ongunstige condities leiden bij sommige individuen tot psychische en lichamelijke ziekte terwijl anderen gezond blijven of zelfs beter gaan presteren. In de hersenen reguleert de balans van twee corticosteroïdreceptoren, de hoogaffine mineralocorticoïdreceptor (mr) en de laagaffine glucocorticoïdreceptor (gr) de stressrespons. Vanuit de hersenen coördineren zij zowel de hpa-as, autonome regulatie als gedrag. Ook andere endocriene en metabole systemen worden beïnvloed door deze stressrespons.
doel Zijn algemeen voorkomende varianten in het mr- en gr-gen onderliggend aan hpa-as en autonome regulatie tijdens stress? Zijn deze functionele varianten geassocieerd met psychische en lichamelijke ziekte?
methoden (1) Inventarisatie van de humane variatie in het mr- en gr-gen; (2) bepaling van functionaliteit van de genetische varianten; (3) associatie van deze functionele genetische varianten met cortisol- en autonome responsen volgend op psychosociale stress; (4) associatieonderzoeken bij patiënten met psychopathologie.
resultaten Zowel in het mr- als in het gr-gen hebben wij en anderen verschillende varianten (single nucleotide polymorphism (snp)) geïdentificeerd. gr-genvarianten zijn geassocieerd met veranderingen in corticosteroïdgevoeligheid, waaronder corticosteroïdresistentie. Daarnaast werden verschillende associaties gevonden met metabole parameters en cardiovasculaire aandoeningen. Gebruikmakend van de Trier Social Stress Test (tsst) bleek dat vooral de gr N363S een sterk effect heeft op de cortisolrespons, maar dit was geslachtsafhankelijk. Twee mr-np's werden geïdentificeerd: de -2 G/C en de mr 180V. mr-180Vdragers hebben een hogere cortisol- en autonome respons tijdens de tsst. Verschillende gr- en mr-genvarianten komen in hogere frequentie voor bij patiënten die lijden aan depressie en bipolaire stoornissen.
conclusie Een disregulatie van mren/ of gr-functie is een kwetsbaarheidsfactor voor de precipitatie van verschillende stressgerelateerde aandoeningen waaronder metabole stoornissen en depressie.