De hedendaagse gezondheidszorg, inclusief de geestelijke gezondheidszorg (ggz), ziet zich geconfronteerd met een aantal nieuwe vraagstukken. Zo is er een veelheid aan effectieve behandelingen, maar kost het veel moeite om de juiste behandeling bij de juiste patiënt te brengen. Als dat lukt, is vervolgens de vraag of de behandeling lege artis wordt uitgevoerd en of de patiënt deze ook conform voorschrift volgt, zeker als deze van lange duur is. Ook is er de vraag wie de behandeling uitvoert en of daarbij verschuivingen denkbaar zijn van duur naar minder duur personeel. Daarnaast gaat het, gegeven onder meer een verouderende bevolking, steeds vaker om combinaties van behandelingen, uitgevoerd door uiteenlopende behandelaren. De mogelijkheid chronische ziektes ook ambulant te behandelen vraagt evenzeer om nieuwe vormen van logistiek en coördinatie.

Een antwoord op dergelijke kwesties is het relatief nieuwe concept disease management, een in de jaren negentig in de Verenigde Staten ontwikkeld idee dat brede invoering geniet, zowel in de algemene zorg als op sommige plaatsen ook in de ggz. Disease management is kort gezegd een programmatische aanpak van een gezondheidsprobleem of een ziekte, waar management en ict-instrumentarium als doel hebben kwaliteit en doelmatigheid te bevorderen.

In deze inleiding op dit concept zal disease management in een historische context worden geplaatst. Het gaat kortom om de vraag hoe meer recente ontwikkelingen in de ggz de belangstelling voor disease management begrijpelijk maken. Daarbij zal het concept in zijn onderlinge samenhang worden besproken met ontwikkelingen zoals zorgprogrammering, richtlijnontwikkeling, evidence-based werken, kwaliteitsbeleid en ict-toepassingen voor patiëntenlogistiek en routine uitkomstenmonitoring. Met gezonde scepsis wordt daarbij de zin en onzin van disease management onderbouwd.