Wetenschappelijk tijdschrift voor psychiaters, artsen in opleiding tot psychiater en andere geïnteresseerden
  • EN
  • NL
Tijdschrift voor Psychiatrie
  • Tijdschrift
  • Terug naar hoofdmenu
    New articles Current issue Previous issues Special issues Book reviews
    Auteursrichtlijnen Over het tijdschrift Redactie Abonnementen Colofon Adverteren
    Current issue
    Nummer 9 / 2026 Jaargang 68
    Tijdschrift voor Psychiatrie
    9 / 2026

    Current issue
  • Accreditatie
  • Meetinstrumenten
  • Vacatures
Edit
  • EN
  • NL
  1. Home
  2. Latest issue
  3. Wanen als belichaamde emotie: betekenisgev...
Psychiatry of the future

Wanen als belichaamde emotie: betekenisgeving in de eerste psychose

P.J. Hamers, K.P.M. van Vlerken
Previous article Next article

Waarom dit onderzoek?

Wanen behoren tot de meest ingrijpende verschijnselen in de psychiatrie en gelden doorgaans als onwrikbare, foutieve overtuigingen. Toch hangen ze transdiagnostisch samen met vroegkinderlijke ingrijpende of traumatische ervaringen zoals pesten, misbruik en verwaarlozing. Zowel behandeling als herstel kan gebaat zijn bij aandacht voor de geleefde ervaring en levensgeschiedenis.

Onderzoeksvraag

Hoe verhouden zelfervaring en geleefde wereld zich tot elkaar bij de vorming van wanen in een eerste psychose?

Hoe werd dit onderzocht?

Voor dit kwalitatieve, idiografische onderzoek werden tien Engelssprekende volwassenen met een eerste psychotische episode die in zorg waren bij Britse vroege-interventieteams geïnterviewd.1 De onderzoekers combineerden klinisch onderzoek met fenomenologische interviews en narratieve levensverhalen; ervaringsdeskundigen dachten mee over de opzet.

Belangrijkste resultaten

Achtervolging als waanthema kwam bij alle tien deelnemers voor, betrekking en grootheid of religie bij negen van de tien. Geen enkel thema stond op zichzelf; ze waren alle verweven met de persoonlijke verhalen van de deelnemers. De onderzoekers zagen een globale, belichaamde omslag in de ervaring van het zelf en de wereld die samenhing met terugkerende gevoelens van schaamte, angst, woede en controleverlies. De waaninhoud bleek metonymisch verankerd in het lichaam: een lichamelijk-affectieve ervaring komt te staan voor een bredere beleving van het zelf en de wereld, een gevoel van kracht wordt zo de overtuiging goddelijk te zijn. Dit kan helpen begrijpen waarom wanen zo onwrikbaar kunnen zijn: ze berusten niet op een denkfout, maar op een aanhoudend lichaamsgevoel dat tegenbewijs weerstaat.

Hoe zal dit onderzoek ons vak veranderen?

Dit onderzoek laat zien dat wanen begrepen kunnen worden als belichaamde emoties, verbonden met ervaringen uit iemands leven, en dus nooit losstaan van de sociale context waarin ze ontstaan. Dat nodigt uit tot een ongemakkelijke vraag: hoe bejegenen wij in ons vak, en in de maatschappij, mensen met wanen? Wie een patiënt uitsluitend benadert als iemand met een te corrigeren denkfout of een te beheersen dreiging, gaat mogelijk voorbij aan de betekenis van de waan en aan eerdere ervaringen van uitsluiting die daarin doorklinken.

Literatuur

1 Ritunnano R, Littlemore J, Nelson B, e.a. Delusion as embodied emotion: a qualitatively driven, multimethod study of first-episode psychosis in the UK. Lancet Psychiatry 2026; 13: 125-39.

Download PDF
Twitter Facebook LinkedIn Mail WhatsApp

Authors

Pepijn Hamers

Karlijn van Vlerken

 

E-mail: p.j.hamers@erasmusmc.nl

Deze rubriek komt tot stand in samenwerking met De Jonge Psychiater

(www.dejongepsychiater.nl).

 

Citeren

Tijdschr Psychiatr. 2026;68(9):540-540

Editie

Dit artikel is onderdeel van: Editie 2026/9
Published by the Stichting Tijdschrift voor Psychiatrie on behalf of the Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie and the Vlaamse Vereniging voor Psychiatrie.

Over TvP

Over het tijdschrift Redactie Auteursrichtlijnen Colofon
Abonnementen Abonnee worden Adverteren

Contact

Redactiebureau Tijdschrift voor Psychiatrie
drs. S.L. (Lianne) van der Meer
Telefoon: 030 899 00 80
info@tijdschriftvoorpsychiatrie.nl

Copyright

Redactie en uitgever zijn niet aansprakelijk voor de inhoud van de onder auteursnaam opgenomen artikelen of van de advertenties. Niets uit dit tijdschrift mag openbaar worden gemaakt door middel van druk, microfilm of op welke wijze ook, zonder schriftelijke toestemming van de redactie.

© copyright 2026 Tijdschrift voor Psychiatrie