Home

Tvp21 11 omslag kijk verder

Tijdschrift voor Psychiatrie 44 (2002) 5, 323 - 332

Overzichtsartikel

Cortisol bij depressie: te hoog, te laag, of niet op tijd?

J. Korf

achtergrond Twintig jaar geleden werd het klassieke artikel van Carroll en medewerkers over de betekenis van de dexamethasonsuppressietest bij depressie gepubliceerd. Dit artikel heeft aanleiding gegeven tot veel onderzoek naar de betekenis van de hypothalamus-hypofyse-bijnieras (HHB-as) in de psychopathofysiologie van depressie.
doel Het geven van een kritisch overzicht van de rol van de hypothalamus-hypofyse-bijnieras in de psychopathologie van depressie .
methode Er is literatuuronderzoek gedaan over de periode 1981 tot juni 2001 met behulp van Medline met als trefwoorden cortisol, hydrocortisone, depression, DST en combinaties.
resultaten Hoge cortisolconcentraties (verhoogde HHB-asactiviteit) zijn toestandafhankelijk en worden bij niet meer dan 50% van de depressieve patiënten gevonden. Deze toename laat geen voorspelling toe van de therapeutische respons op een behandeling, maar normalisatie is wel een voorwaarde voor een blijvende verbetering. Het belang van de glucocorticoïdreceptordesensitisatie bij depressie wordt benadrukt; een dergelijke desensitisatie wordt ook gezien bij chronische ontsteking. De meeste antiglucocorticoïdbehandelingen hebben langzame antidepressieve effecten, die niet noodzakelijk gerelateerd zijn aan een verlaging van de cortisolconcentraties, terwijl cortisol antidepressieve effecten kan hebben binnen 48 uur.
conclusies Depressies worden lang niet altijd gekenmerkt door een overmaat aan cortisol, en soms zelfs door een tekort. Cortisol zou het therapeutische effect van de gangbare antidepressieve medicatie kunnen versnellen.

trefwoorden cortisol, depressie, dexamethason